Các điểm kinh doanh phế liệu cần được quản lý

Theo quan sát của phóng viên, rất ít các cửa hàng tại đây được trang bị phương tiện PCCC. Đây là thực trạng diễn ra không chỉ riêng ở quận Hà Đông mà ở hầu hết tất cả các quận, huyện trên địa bàn thành phố. Đáng lo ngại là các điểm kinh doanh hầu hết đều tạm bợ, không có thiết bị phòng cháy, chữa cháy; nhiều người kinh doanh phế liệu không có nhận thức cơ bản về phế liệu là vũ khí, vật liệu nổ, lại càng không có kiến thức trong việc xử lý, sử dụng những vật liệu này nên gia tăng nguy hiểm cho bản thân và khu dân cư.

cac-diem-kinh-doanh-phe-lieu-can-duoc-quan-ly

Sau vụ nổ kinh hoàng tại Khu đô thị mới (KĐTM) Văn Phú, phường Phú La, quận Hà Đông vào ngày 19-3, không ít người giật mình lo sợ về sự an toàn tại những điểm kinh doanh sắt vụn, phế liệu ngay tại khu dân cư. Khi không có chuyện xảy ra, các điểm kinh doanh này rất đỗi bình thường nhưng khi có chuyện mới thấy những “lỗ hổng” trong công tác quản lý, có thể dẫn tới nguy cơ mất an toàn

Khó quản lý

Sau vụ nổ ở Văn Phú, qua rà soát ban đầu, trên địa bàn quận Hà Đông có hơn 100 điểm kinh doanh phế liệu, trong đó riêng phường Phú La có 11 điểm. Đó hầu hết là những điểm thu mua phế liệu nhỏ lẻ, quy mô hộ gia đình và tập trung quanh những dự án đang xây dựng hoặc gần khu dân cư để thuận tiện trong việc thu mua, tập kết phế liệu. Đi trên đường 70, đoạn qua phường Đại Mỗ (quận Nam Từ Liêm) hay quốc lộ 6 thuộc địa phận quận Hà Đông có thể dễ dàng bắt gặp những đống phế liệu xây dựng, cửa hàng sắt vụn ngổn ngang đang được phân loại để tái chế.

Ở dãy phố Mai Lĩnh, phường Đồng Mai (quận Hà Đông) tập trung rất nhiều cửa hàng thu mua sắt phế liệu với đủ chủng loại từ máy cẩu, máy xúc đến những loại sắt vụn xây dựng, thùng phuy… Một người dân ở phường Đồng Mai (quận Hà Đông) cho biết, cách đây khoảng 7-8 năm, con phố này chỉ lác đác vài cửa hàng, nhưng nay đã phát triển lên hàng chục hộ. Việc buôn bán phế liệu, nhất là những cửa hàng “mổ” máy cẩu, máy xúc thường gây cản trở giao thông, gây mất vệ sinh ở khu vực.

Theo quan sát của phóng viên, rất ít các cửa hàng tại đây được trang bị phương tiện PCCC. Đây là thực trạng diễn ra không chỉ riêng ở quận Hà Đông mà ở hầu hết tất cả các quận, huyện trên địa bàn thành phố. Đáng lo ngại là các điểm kinh doanh hầu hết đều tạm bợ, không có thiết bị phòng cháy, chữa cháy; nhiều người kinh doanh phế liệu không có nhận thức cơ bản về phế liệu là vũ khí, vật liệu nổ, lại càng không có kiến thức trong việc xử lý, sử dụng những vật liệu này nên gia tăng nguy hiểm cho bản thân và khu dân cư.

Theo Thượng tá Vũ Hồng Quang, Phó Trưởng công an quận Hà Đông, công an các phường đã chủ động tuyên truyền, ký kết về công tác PCCC đến các hộ dân, cơ quan, doanh nghiệp, các cửa hàng kinh doanh phế liệu… Tuy nhiên, việc thu mua phế liệu khó quản lý triệt để do “luật không quy định đây là ngành nghề kinh doanh có điều kiện với các hộ kinh doanh nhỏ lẻ”. Trong quá trình thu mua phế liệu, nếu người dân phát hiện vật liệu nổ, theo quy định phải nộp cho cơ quan công an và cơ quan công an vẫn thường xuyên kiểm tra, tuyên truyền, nhắc nhở, nếu phát hiện sẽ yêu cầu chủ cửa hàng giao nộp. Quy định là vậy, nhưng vấn đề mang tính quyết định cốt lõi vẫn là ý thức người dân, vì nếu họ không tự giác giao nộp thì cơ quan chức năng khó có thể kiểm soát.

Trách nhiệm còn bỏ ngỏ

Được biết, ông Phạm Văn Cường, chủ cửa hàng thu mua phế liệu ở lô 15, TT9 KĐTM Văn Phú – người gây ra vụ nổ kinh hoàng ngày 19-3, không có giấy phép kinh doanh, mà chỉ có cam kết với công an về phòng chống cháy nổ như các hộ dân khác… Đáng tiếc, đây không phải trường hợp cá biệt mà là tình trạng chung của hầu hết các hộ kinh doanh phế liệu nhỏ lẻ. Tại làng Triều Khúc, xã Tân Triều (Thanh Trì) hiện có khoảng 30 hộ thu mua nhựa, 12 hộ kinh doanh phế liệu. Các hộ đều đã mưu sinh bằng nghề này đã hàng chục năm, không đăng ký kinh doanh, cũng không bị kiểm tra, kiểm soát… Song, ý thức được nguy cơ cháy nổ lớn nên UBND xã Tân Triều đã yêu cầu chủ các cửa hàng phải trang bị bình chữa cháy và tham gia tập huấn về PCCC. Sau vụ nổ ở Văn Phú, UBND xã Tân Triều đã chỉ đạo công an xã rà soát các hộ thu mua phế liệu để có phương án quản lý chặt hơn trong thời gian tới.

Tại phường Phú Đô (quận Nam Từ Liêm), UBND phường đã khẩn trương kiểm tra, rà soát các điểm thu mua phế liệu để tuyên truyền, nhắc nhở. “Chúng tôi đã thông báo yêu cầu một cơ sở thu mua phế liệu di chuyển đến nơi khác. Nếu chủ cửa hàng không chấp hành, sẽ có biện pháp mạnh để bảo đảm an toàn” – bà Nguyễn Thị Hường, Chủ tịch UBND phường Phú Đô cho biết. Bà Hường cũng khẳng định, thời gian tới UBND phường sẽ tăng cường tuyên truyền tới người dân trong các khu dân cư đông đúc; đồng thời chỉ đạo công an phường thường xuyên kiểm tra, rà soát để xử lý kịp thời những trường hợp phát sinh.

Theo luật sư Nguyễn Xuân Toán, Văn phòng luật sư Bình An, Luật Đầu tư và Luật Doanh nghiệp không có quy định thể hiện nội dung hộ buôn bán phế liệu nhỏ lẻ phải xin giấy phép đăng ký kinh doanh. Thế nhưng, theo tìm hiểu của phóng viên, kinh doanh phế liệu là hoạt động có thể gây tác động xấu đến môi trường nên theo Điều 29, Luật Bảo vệ môi trường 2014 thì dự án về việc kinh doanh phế liệu phải được lập kế hoạch bảo vệ môi trường. Việc xác nhận kế hoạch bảo vệ môi trường được quy định tại Điều 19, Nghị định 18/2015; trong đó theo Điểm c, Khoản 1: UBND cấp xã xác nhận kế hoạch bảo vệ môi trường đối với phương án đầu tư sản xuất, kinh doanh dịch vụ quy mô hộ gia đình được UBND cấp huyện ủy quyền bằng văn bản. Vậy mà, theo khảo sát của phóng viên tại một số địa phương, chưa có địa phương nào thực hiện việc xác nhận kế hoạch bảo vệ môi trường cho các hộ kinh doanh phế liệu trên địa bàn?

Trong khi đó, ngoài hậu quả về ô nhiễm môi trường, mất mỹ quan đô thị, những cửa hàng “đồng nát” này thực sự là mối nguy lớn về mất an toàn cháy nổ. Sự an toàn của hàng chục hộ dân lân cận hoàn toàn phụ thuộc vào kiến thức, ý thức tự giác của những chủ cơ sở buôn phế liệu, trong khi phần lớn người làm nghề này là lao động phổ thông, thiếu kiến thức về phòng chống cháy nổ. Đó là chưa kể vì miếng cơm manh áo, họ sẵn sàng bỏ qua những mối nguy hiểm cận kề chỉ để kiếm thêm vài cân đồng, cân sắt. Đã đến lúc các cơ quan chức năng, chính quyền cơ sở phải tăng cường kiểm soát về sự an toàn của các cơ sở kinh doanh phế liệu để bịt “lỗ hổng” mất an toàn